Nâng cao hiệu quả hoạt động thanh tra trong công tác quản lý nhà nước
15:30' 13/8/2012
(Viện Khoa học Thanh tra)

1.  Vai trò của thanh tra trong công tác quản lý nhà nước

 

Thanh tra có vai trò rất quan trọng trong công tác quản lý nhà nước thể hiện ở những điểm sau:

 

Thứ nhất, thanh tra là chức năng thiết yếu của quản lý nhà nước. Thực chất thanh tra là một phương thức của kiểm  tra, là chức năng của quản lý, là công cụ của người lãnh đạo, người quản lý. Trong quá trình thực hiện chức năng quản lý Nhà nước, các cơ quan quản lý nhà nước nhất thiết phải tiến hành hoạt động thanh tra đối với việc thực hiện các quyết định mà mình đã ban hành. Đó là một khâu không thể thiếu được trong quá trình hoạt động quản lý Nhà nước.

 

Thứ hai, thanh tra góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả của quản lý nhà nước. Để quyết định quản lý Nhà nước được các cơ quan, tổ chức và cá nhân chấp hành một cách chính xác, đầy đủ thì các cơ quan, cá nhân đã ban hành quyết định phải đề ra quy trình thực hiện quyết định. Trong quy trình đó không thể thiếu được hoạt động thanh tra, kiểm tra. Thanh tra, kiểm tra là để đánh giá, nhận xét tình hình và kết  quả thực hiện quyết định quản lý; để kiểm nghiệm lại chính nội dung và chất lượng quản lý; khi cần thiết phải bổ sung, sửa đổi, thậm chí phải huỷ bỏ một phần hay toàn bộ  quyết định quản lý.

 

Khi nội dung và chất lượng quyết định quản lý được thực tế kiểm nghiệm là đúng, là phù hợp, nhưng đối tượng thi hành vẫn không tuân thủ và không chấp hành nghiêm chỉnh thì khi đó hoạt động thanh tra, kiểm tra phải phục vụ cho việc làm rõ nguyên nhân chủ quan, khách quan, xác định rõ trách nhiệm thuộc khâu nào, thuộc ai để chấn chỉnh hoặc xử lý khi có vi phạm. Với ý nghĩa đó thanh tra thực chất đã góp phần nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước.

 

Thứ ba, thanh tra là một phương thức bảo đảm pháp chế xã hội chủ nghĩa. Với tư cách là một chức năng của quản lý Nhà nước, thanh tra chính là hoạt động xem xét việc làm của các cơ quan, tổ chức cá nhân có đúng chính sách, pháp luật hay không. Nếu họ làm sai hoặc làm chậm thì giúp họ sửa chữa và làm cho đúng. Mục đích của thanh tra là phát huy nhân tố tích cực, phòng ngừa xử lý những vi phạm, bảo đảm để các cơ quan, tổ chức và cá nhân tuân thủ và chấp hành một cách chính xác, đầy đủ và nghiêm chỉnh pháp luật Nhà nước. Muốn có pháp chế cần phải làm cho mọi người hiểu biết pháp luật. Mặc dù công tác tuyên truyền và giáo dục pháp luật không phải là chức năng chính của thanh tra, nhưng thông qua hoạt động của mình, công tác thanh tra đã góp phần tích cực vào việc giúp các cơ quan, tổ chức, cá nhân hiểu đúng và chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật và đó cũng là một hoạt động bảo đảm tăng cường pháp chế.

 

Vai trò của hoạt động thanh tra ngày càng tỏ ra quan trọng, đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, trong bối cảnh xây dựng nhà nước pháp quyền, cải cách nền hành chính theo hướng phục vụ đồng thời với việc hội nhập kinh tế quốc tế. Điều này đặt ra đòi hỏi tất yếu là hoạt động thanh tra cần phải làm tốt vai trò của mình, kết quả hoạt động thanh tra phải có chất lượng tốt và những kết quả đó cần phải được phát huy rộng rãi.

 

2. Một số giải pháp phát huy kết quả hoạt động thanh tra

 

Hoạt động thanh tra có vai trò đặc biệt quan trọng trong quản lý nhà nước do đó, để kết quả hoạt động thanh tra có thể được phát huy tốt thì trước hết kết quả đó phải có chất lượng tốt. Chất lượng của kết quả động thanh tra phụ thuộc vào nhiều yếu tố như cơ sở pháp lý cho hoạt động thanh tra, trình độ của đội ngũ cán bộ thanh tra, các biện pháp nghiệp vụ được sử dụng trong quá trình thanh tra, điều kiện vật chất cho hoạt động thanh tra v.v....

 

Hoạt động thanh tra được thực hiện bởi nhiều chủ thể khác nhau gồm cơ quan thanh tra, cơ quan hành chính và đối tượng thanh tra. Kết quả hoạt động thanh tra là kết quả hoạt động và sự phối hợp giữa các chủ thể này. Mặc dù, cơ quan thanh tra đóng vai trò chủ yếu trong quá trình tiến hành thanh tra nhưng ở những khâu quan trọng của quá trình này thì thủ trưởng cơ quan hành chính mới là những nhân tố quan trọng. Những khâu quan trọng được đề cập ở đây chính là giai đoạn xây dựng định hướng, chương trình thanh tra và xử lý, đôn đốc thực hiện các kết luận, kiến nghị của cơ quan thanh tra.

 

Giai đoạn xây dựng định hướng, chương trình thanh tra chính là giai đoạn xác định đối tượng thanh tra. Giai đoạn này hoàn toàn dựa vào yêu cầu của quản lý nhà nước trong từng lĩnh vực, hay nói khác đi là dựa vào sự chỉ đạo của thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước cùng cấp. Chính giai đoạn này cũng có ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả cuối cùng của hoạt động thanh tra. Nếu xác định đúng lĩnh vực, đối tượng cần thanh tra thì kết quả hoạt động thanh tra sẽ mang lại hiệu quả thiết thực, qua thanh tra có thể sẽ phát hiện nhiều sơ hở trong các quy định của pháp luật về lĩnh vực đó để kịp thời có biện pháp sửa chữa, cũng có thể phát hiện nhiều sai phạm để kịp thời ngăn chặn hay có thể phát hiện những gương điển hình có sáng tạo đột phá có thể được nhân rộng. Ngược lại, nếu xác định không đúng đối tượng, lĩnh vực cần thanh tra sẽ dẫn đến hậu quả hoạt động thanh tra không mang lại hiệu quả, gây tốn kém về nguồn lực, từ đó làm giảm hiệu lực, hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước.

 

Giai đoạn xử lý và đôn đốc thực hiện kết luận, kiến nghị của cơ quan thanh tra cũng phụ thuộc rất lớn và thái độ và trách nhiệm của thủ trưởng cơ quan hành chính. Thực tế cho thấy, ở đâu thủ trưởng cơ quan hành chính quan tâm chỉ đạo sát sao việc thực hiện các kết luận, kiến nghị của cơ quan thanh tra thì các kết luận, kiến nghị đó được thực hiện nghiêm túc, tạo ra tác động tích cực làm thay đổi nhận thức của đối tượng thanh tra trong việc chấp hành pháp luật, hạn chế sai phạm. Ngược lại, ở đâu thủ trưởng không quan tâm chỉ đạo, đôn đốc thực hiện các kết luận, kiến nghị của cơ quan thanh tra thì dường như những kết quả của hoạt động thanh tra không phát huy được hiệu quả trên thực tế, thậm chí cơ quan thanh tra bị coi thường.

 

Một yếu tố nữa cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phát huy kết quả hoạt động thanh tra đó là nhận thức của xã hội về vai trò, trách nhiệm của các cơ quan nhà nước có liên quan trong việc bảo đảm và phát huy kết quả hoạt động thanh tra. Theo những phân tích ở trên, có thể nói không phải cơ quan thanh tra mà chính thủ trưởng cơ quan hành chính nhà nước mới là chủ thể đóng vai trò quan trọng và quyết định nhất tới kết quả của hoạt động thanh tra và phát huy nó trên thực tế. Tuy nhiên, nhận thức của các tổ chức khác nhau trong xã hội về vấn đề này còn chưa thực sự đúng đắn, còn có tâm lý cho rằng cơ quan thanh tra làm việc không nghiêm túc, phát hiện ra sai phạm nhiều nhưng lại xử lý ít, hoặc không đôn đốc thực hiện kết luận thanh tra đến cùng. Trên thực tế, điều này hoàn toàn phụ thuộc vào trách nhiệm của thủ trưởng cơ quan hành chính. Cơ quan thanh tra chỉ có thể chịu trách nhiệm về tính khách quan, trung thực và đúng đắn trong các kết luận, kiến nghị của mình mà thôi.

 

Từ những phân tích trên, chúng tôi xin đưa ra một số giải pháp để phát huy kết quả hoạt động thanh tra như sau:

 

Thứ nhất, bảo đảm kết quả hoạt động thanh tra có chất lượng tốt. Đây là vấn đề cốt lõi trong hoạt động thanh tra. Để làm được điều này, trước hết cần xác định đúng mục đích của hoạt động thanh tra. Tiếp đó, khâu quan trọng nhất cần bảo đảm chất lượng tốt là toàn bộ quá trình tiến hành một cuộc thanh tra theo Đoàn Thanh tra. Đây chính là quá trình hoạt động đưa đến kết quả trực tiếp là các kết luận, kiến nghị.

 

Thứ hai, cần tạo ra cơ sở pháp lý quy định cụ thể hơn nữa vai trò của thủ trưởng cơ quan hành chính trong việc bảo đảm và phát huy kết quả hoạt động thanh tra. Luật Thanh tra năm 2010 và Nghị định số 86/2011/NĐ-CP ngày 22 tháng 9 năm 2011 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Thanh tra đã có những quy định cụ thể hơn về trách nhiệm của thủ trưởng cơ quan hành chính thể hiện ở các Điều 40, 41 trong Luật Thanh tra, Điều 55 trong Nghị định 86. Tuy nhiên, theo chúng tôi, những quy định như vậy có lẽ vẫn chưa có đủ sức nặng trong việc ràng buộc trách nhiệm của thủ trưởng cơ quan hành chính trong việc xử lý kết luận, kiến nghị của cơ quan thanh tra. Thiết nghĩ, cần có những quy định cụ thể hơn liên quan đến trách nhiệm của thủ trưởng cơ quan hành chính. Thí dụ, sau khi cơ quan thanh tra gửi kết luận, kiến nghị tới thủ trưởng cơ quan hành chính, theo thẩm quyền của mình, thủ trưởng cơ quan hành chính xem xét, sau đó phải ban hành các quyết định hành chính về việc thực hiện những kết luận, kiến nghị đó. Quyết định hành chính là văn bản có giá trị pháp lý chính thức và thể hiện rõ nét nhất trách nhiệm quản lý nhà nước của thủ trưởng cơ quan hành chính. Ngoài ra, cần có quy định cụ thể hơn nữa trong việc xử lý trách nhiệm của chủ thể này trong trường hợp không thực hiện đúng quy định của pháp luật về xử lý kết luận, kiến nghị của cơ quan thanh tra.

 

Thứ ba, cần nâng cao hơn nữa nhận thức của xã hội đối với kết quả hoạt động thanh tra. Cụ thể là, cần phải đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về thanh tra, phân tích rõ vai trò trách nhiệm của cơ quan thanh tra, của thủ trưởng cơ quan hành chính và các chủ thể khác có liên quan trong việc tạo ra những kết quả thanh tra tốt, xác định vai trò quyết định của thủ trưởng cơ quan hành chính nhà nước trong việc phát huy kết quả hoạt động thanh tra. Thực hiện triệt để việc công khai, minh bạch các kết luận, kiến nghị của cơ quan thanh tra theo đúng quy định của pháp luật, tạo dư luận tốt đối với kết quả làm việc của cơ quan thanh tra.

  

 
TÌM KIẾM BÀI VIẾT
Từ khoá :  Tùy chọn : Tìm theo :
Chuyên mục : Đăng ngày : Đến ngày :
    
GỬI MAIL CHO BẠN BÈ
Xin hãy nhập đầy đủ những thông tin ở form sau.
Người gửi :
Email người gửi :
Người nhận :
Email người nhận :
Nội dung :